Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Mehmet Emin Bagi İzmir - 6 yıl önce
  • Çeto Omerî Yurtdışı Yazar 6 yıl önce
  • Alparslan Çolakoğlu Elazığ Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Sebahattin Şen Hakkari - 6 yıl önce
  • Murat Harput Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Cahide Özkök Yurtdışı İşsiz 6 yıl önce
  • Sertan Bakar Kars Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Hakan C. İstanbul Sigortacılık 6 yıl önce
  • Berrin A. Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Mehmet K. İstanbul Esnaf 6 yıl önce
  • Ozgen B. Gümüşhane Bilgisayar Programcı 6 yıl önce
  • Selvi B. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Elif T. İstanbul Yönetici 6 yıl önce
  • Doga İ. İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • İdris K. Konya İşsiz 6 yıl önce
  • Dilan Kilic Yurtdışı Sosyolog 6 yıl önce
  • Nazife Yaşıt İzmir Emekli 6 yıl önce
  • Pakize Çelik Ankara Diğer 6 yıl önce
  • İsmail Aslan İstanbul Emekli 6 yıl önce
  • Halim Gürbüz İstanbul Emekli 6 yıl önce
  • Nergiz Oymak İstanbul Yönetici 6 yıl önce
  • Henifi Piranij Diyarbakır Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Erdal Atış Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Mehmet Oğuz Ankara Memur 6 yıl önce
  • Atilla B. Şırnak Öğretmen 6 yıl önce
  • Lale Hesenova Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Melek Özgü Sönmez İstanbul - 6 yıl önce
  • Levent Yaşar Konya Öğrenci 6 yıl önce
  • Serhat İnci Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Özlem Öztürk İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Kutbettin Alış Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Mehmet Gültekin Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Faruk Demir Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
  • Sevinç S. İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Zülfükar A. Şanlıurfa Yazar 6 yıl önce
  • Erdal Karabulut İstanbul Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Bedel B. Şırnak Yazar 6 yıl önce
  • İsmail G. Bingöl - 6 yıl önce
  • Hıdır D. Tunceli Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Maria Marasure Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Ali Alxasî Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Sedatê Q. Diyarbakır Yazar 6 yıl önce
  • Hüseyin Gül Elazığ Öğretmen 6 yıl önce
  • Remzi Tanrıverdi Diyarbakır Danışman 6 yıl önce
  • Ercument Yalcin Diyarbakır Danışman 6 yıl önce
  • İbrahim A. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Zahir S. Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Ahmet A. Erzincan - 6 yıl önce
  • Samet Sever Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Mücahit Göker Mersin Sanatçı 6 yıl önce
  • Yeter A. İstanbul İşsiz 6 yıl önce
  • Zozan G. İstanbul - 6 yıl önce
  • Astarı Ş. İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Cemal Pîranij İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Leonard Dylan Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Aselam Yildirim Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Fikret Aksoy Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Diren Yesil Tunceli Sosyolog 6 yıl önce
  • Dilan Kızılyıldız Mersin Öğrenci 6 yıl önce
  • Zeliha B. Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Cebrail Deniz Adıyaman Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Tan Antalya Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Radife E. Antalya Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Murat Y. Aydın Turizm 6 yıl önce
  • Tuğçe Biçer İzmir - 6 yıl önce
  • Huseyin Cengil Tunceli - 6 yıl önce
  • Emine Y. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Eylem Şimşek İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Emre Ü. Mardin Öğretmen 6 yıl önce
  • Şirvan D. Hakkari Öğrenci 6 yıl önce
  • Songül Bulmuş İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Mahmut Çeçen Bingöl Muhasebeci 6 yıl önce
  • Emine Güzel Diyarbakır Fizyoterapist 6 yıl önce
  • Ramazan Moray Diyarbakır Muhasebeci 6 yıl önce
  • Duygu Ç. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Selma K. İstanbul Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Yaşar Baluken Bingöl Öğretmen 6 yıl önce
  • Bilal Acar KKTC - 6 yıl önce
  • Muhammed Altındağ Mersin Öğrenci 6 yıl önce
  • Atila Topal Erzurum İşçi 6 yıl önce
  • Sadik Baran Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Özgür Doğan Erzincan Memur 6 yıl önce
  • Yüksel Batıbay Diyarbakır Mühendis 6 yıl önce
  • Fuat B. Van İşsiz 6 yıl önce
  • Rubar Aras Yurtdışı Yönetici 6 yıl önce
  • Vesile Uzan Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Hülya B. İzmir Emekli 6 yıl önce
  • Abdulmecit F. Gaziantep Esnaf 6 yıl önce
  • Fatma B. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Selin Çiçek İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Ali A. Erzincan Öğretmen 6 yıl önce
  • Xelil Sewregi İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Lutfi A. Şanlıurfa Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Halil Özaltaş İzmir Emekli 6 yıl önce
  • Nihat Y. İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Şoreş Erdoğan Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Murat İbili Erzincan Öğretmen 6 yıl önce
  • Savaş Türkan Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Sait Akçan Diyarbakır Mühendis 6 yıl önce
  • Eren T. Sakarya Mühendis 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.