Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Vakkas Celik Yurtdışı İşçi 6 yıl önce
  • Badin Kılıç Malatya Mühendis 6 yıl önce
  • Ali Gurdilî İzmir Sosyolog 6 yıl önce
  • Nevzat Taskan Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • İsmail Bedirhanoglu Mardin - 6 yıl önce
  • Dosto Ar Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Kazım Akkoç Mersin Emekli 6 yıl önce
  • Kemal Engin Bingöl - 6 yıl önce
  • Ekrem Yavuz Elazığ Danışman 6 yıl önce
  • Murat Aslan Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ferhan E. Mardin - 6 yıl önce
  • Ümmühan Sürmeli Yurtdışı Ekonomist 6 yıl önce
  • İrfan Burulday İstanbul - 6 yıl önce
  • Ozgur Keles Tunceli İşsiz 6 yıl önce
  • Serdar Öcal Ankara Mühendis 6 yıl önce
  • Selim İşler Bingöl Aşçı 6 yıl önce
  • Muzeyyen Kavalci Diyarbakır Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Cengiz Y. Diyarbakır İşçi 6 yıl önce
  • Arzu P. İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Jalle Yurtsever Bingöl - 6 yıl önce
  • Duzgun S. Bingöl - 6 yıl önce
  • Arif Birsen Diyarbakır Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Robin Sener Yurtdışı Tekniker 6 yıl önce
  • Ercan Ç. İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Aysel Aslan İstanbul Hemşire 6 yıl önce
  • Baran Bayram Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Filiz Kaya Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Selma Akbaba İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Sayan Bilgin Ankara Emekli 6 yıl önce
  • Sule İsik Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Ramazan Bulut Diyarbakır Tekniker 6 yıl önce
  • Ahmet Toy Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Nurten K. Antalya Öğretmen 6 yıl önce
  • Hamza Altaylı İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Şadiye Kırkız İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Bilge C. Mardin Memur 6 yıl önce
  • Veysi F. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Fesih Seseogullari Yurtdışı Emekli 6 yıl önce
  • Abdulgafur A. Diyarbakır Esnaf 6 yıl önce
  • Tayip Dag Bingöl Esnaf 6 yıl önce
  • Osman Cinar Yurtdışı Sanayici 6 yıl önce
  • Bedri Adanır Diyarbakır Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Sabri E. Adıyaman Seyahat Acentası Çal 6 yıl önce
  • Derya C. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Jale Küçükbalaban İstanbul - 6 yıl önce
  • Kinem Kaya Ankara Tekniker 6 yıl önce
  • Ferman Çürükkaya Yurtdışı Yönetici 6 yıl önce
  • Nasir Yildirim Diyarbakır Diğer 6 yıl önce
  • Turhalli Ahmet Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Nazmi Çetinkaya Diyarbakır İşsiz 6 yıl önce
  • Devrim K. Tunceli Aşçı 6 yıl önce
  • Veysel A. İsparta Öğrenci 6 yıl önce
  • Emin Emistekin İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Osman C. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Dursun Ali Küçük Tunceli Yazar 6 yıl önce
  • Mustafa Taşci Konya Öğretmen 6 yıl önce
  • Leyla A. Batman Öğretmen 6 yıl önce
  • Yusuf Ziya Döger Elazığ Öğretmen 6 yıl önce
  • Ayşe Yıldırım Ankara Mühendis 6 yıl önce
  • Adil Gönül Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Reha Ruhavioğlu Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Hasan Yüksel Mersin Emekli 6 yıl önce
  • Sariye Ulusoy İstanbul Turizm 6 yıl önce
  • Fatma Kasımoğlu Diyarbakır Fizyoterapist 6 yıl önce
  • Ümit Karabulut Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Özer İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Doğan Kaplan İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet S. Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Filiz Korkmaz Mersin - 6 yıl önce
  • Mansur Y. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Zana Azadi Yurtdışı Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Fırat Anlı Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Mahir T. Şanlıurfa Eczacı 6 yıl önce
  • Sinan C. Muş Öğrenci 6 yıl önce
  • Yekta Fidan Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Veli E. Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Semseddin G. Konya - 6 yıl önce
  • Recep Y. Batman Bilgisayar Mühendisi 6 yıl önce
  • Kadir Çiçek Ağrı Danışman 6 yıl önce
  • Sakine Sevim Yurtdışı Muhasebeci 6 yıl önce
  • Abdurrahman Önen İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Mazlum Doğan Mersin Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Newaf Mîro Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Serhildan Baytok Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Kasim B. Diyarbakır Mühendis 6 yıl önce
  • Devrim Ardıl Erzincan Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Şahin Tayfur Diyarbakır Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Hüseyin Şahin Mersin Mühendis 6 yıl önce
  • Serdar Sitki Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Erdem Uzun İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Nevruz Özsoy Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Hüseyin D. Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Tekçe Balıkesir Yazar 6 yıl önce
  • Botan Gümüş Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Bedri B. Şırnak Öğretmen 6 yıl önce
  • Kamuran Aksoy Tunceli Mühendis 6 yıl önce
  • Hasan N. Mardin Mimar 6 yıl önce
  • Selman Aslan Yurtdışı Danışman 6 yıl önce
  • Alihaydar Erdem Tunceli Diğer 6 yıl önce
  • Ugur Can Aksünger Erzincan Muhasebeci 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.