Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Weysi T. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ömer B. Gaziantep Sosyolog 6 yıl önce
  • Metin Şahin İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Ozge Yavuz Malatya Mimar 6 yıl önce
  • Alpirani J. Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Celal C. Ankara Mühendis 6 yıl önce
  • Güneş Ç. İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Keje Bemal Antalya - 6 yıl önce
  • Hüseyin Kaytan Tunceli Diğer 6 yıl önce
  • Murat Haboglu Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Adil Firat Muş Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Ahmet Tirgil Tunceli Öğretmen 6 yıl önce
  • Albeniz Ezme Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Adnan Sezer Yurtdışı Memur 6 yıl önce
  • Erkan Gültekin İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Müjdat Bilgin İstanbul Emekli 6 yıl önce
  • Aysel Y. Balıkesir Psikolog 6 yıl önce
  • Muzaffer K. Yurtdışı İşçi 6 yıl önce
  • Mustafa Kaplan Hakkari - 6 yıl önce
  • Hakki Yildiz Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Remzi Kerim Şırnak Öğretmen 6 yıl önce
  • Sibel Paş İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Murat Kılıç Bingöl Öğretmen 6 yıl önce
  • Welat Z. Bitlis Danışman 6 yıl önce
  • Metin Esen Yurtdışı Sanatçı 6 yıl önce
  • Sadik Korkmaz Konya Mühendis 6 yıl önce
  • Emine C. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Osman Saritaş Konya Danışman 6 yıl önce
  • Botan Zerdust Elazığ Avukat 6 yıl önce
  • Bülent Polat İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Sinan Kaplan Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Zahir B. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Tahir B. Tekirdağ Öğretmen 6 yıl önce
  • Evin Petekkaya Diyarbakır Diğer 6 yıl önce
  • Murat Kilic Bingöl Aşçı 6 yıl önce
  • Mehmet Ali İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • Özlem Kılıç Bingöl Öğretmen 6 yıl önce
  • İbrahim B. Muş İşçi 6 yıl önce
  • Rojin Aryan Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Roşan Işiktaş İstanbul Yönetici 6 yıl önce
  • Recep S. Şanlıurfa Tekstil 6 yıl önce
  • Ercan U. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Aysel Balik Bingöl Öğrenci 6 yıl önce
  • İbrahim T. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Recep Diyar Diyarbakır Emekli 6 yıl önce
  • Güven A. İstanbul Fizyoterapist 6 yıl önce
  • Eser M. Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Hasan Koc Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Heval Yılmaz Temel Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Mithat Ishak Yurtdışı Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Mine Alkan Bursa Tekstil 6 yıl önce
  • Bilal Gelener Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
  • İrfan Dogan Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Asuman Adibelli İstanbul Avukat 6 yıl önce
  • Ömer Ucun Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Miray Bingöl İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Metin Kaplan Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Mehmet Y. Konya Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Alev B. İzmir - 6 yıl önce
  • Hayrettin Çönge İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Yasin Güngör Diyarbakır Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Haydar Karakılınç Tokat Bilgisayar Teknikeri 6 yıl önce
  • Dilek A. İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Mahmud Arıf Ayçiçeg Bingöl Yazar 6 yıl önce
  • Anıl Uzun İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Münür Turgut İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • İbrahim Kaymaz Adıyaman Profesyonel Turist R 6 yıl önce
  • İncilay Erdoğan İstanbul Doktor 6 yıl önce
  • Leyla D. Sinop Öğrenci 6 yıl önce
  • Hüseyin Özdemir Malatya İşçi 6 yıl önce
  • Mehmet Y. Elazığ İşçi 6 yıl önce
  • Sercan Yalçınkaya Kayseri Öğrenci 6 yıl önce
  • Fatma Savci Mardin Yazar 6 yıl önce
  • Mürsel Baki İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Tuna Mengiser Diyarbakır Diğer 6 yıl önce
  • Berma T. Sinop Öğrenci 6 yıl önce
  • Ali Beytaş Mersin Öğretmen 6 yıl önce
  • Savaş Algül Ankara - 6 yıl önce
  • Nihat D. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ruşen Bana Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Joanna Bochenska Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Muzaffer Özgür Yurtdışı Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Serkan Günay Ankara Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Adem Karakoc Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Cigdem Cimen İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Cuma Çiçek İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Bilal Karli Şanlıurfa Serbest Meslek 6 yıl önce
  • İsmail K. Yurtdışı Aşçı 6 yıl önce
  • Selahattin Tarhan Konya İşçi 6 yıl önce
  • Ürgen Tepe İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Deniz Gündüz İstanbul Yazar 6 yıl önce
  • Furkan D. Bursa Öğrenci 6 yıl önce
  • Memet Kahvecioğlu Antalya Öğretmen 6 yıl önce
  • Handan Tekınalp İstanbul - 6 yıl önce
  • Bircan Zeh Mersin İşçi 6 yıl önce
  • Elif Aslan Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Vehbi Azak Diyarbakır İşçi 6 yıl önce
  • Şevki Çağlıyan Ankara Sanayici 6 yıl önce
  • Murat Işik Ankara Yazar 6 yıl önce
  • Rahşan Anter İzmir Emekli 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.