Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Ercan Ciwandag İstanbul - 6 yıl önce
  • Sakib Uzun Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Hüseyin Opuz İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Sevgi K. İstanbul Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Velihaydar Güleç İstanbul Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Gürsel A. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • İlyas A. Bingöl Ekonomist 6 yıl önce
  • Süleyman Akalan Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Ayhan S. İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Hazal Kaçar Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Onur Ş. İstanbul - 6 yıl önce
  • Ahmet S. Diyarbakır Yönetici 6 yıl önce
  • Sabin Sabriye Arlat Balıkesir İşsiz 6 yıl önce
  • Nadire Aldatmaz Ankara Öğretmen 6 yıl önce
  • Mesut Irmak Mardin Esnaf 6 yıl önce
  • Sıdkı Zilan Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Cengiz Ö. Antalya Öğretmen 6 yıl önce
  • Mehmet Sari Elazığ Diğer 6 yıl önce
  • Nevin Emreates Yurtdışı Muhasebeci 6 yıl önce
  • Murat Akcan İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Hasan Korkutata Bingöl İşsiz 6 yıl önce
  • Yasin K. Konya İşçi 6 yıl önce
  • Mehmet Avcı Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Nezra Y. Yurtdışı - 6 yıl önce
  • İrem Sağlamer İstanbul - 6 yıl önce
  • Mahmut Celayir İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Pınar Polat İstanbul - 6 yıl önce
  • Ruken Hatun Turhalli Bingöl Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Halil T. İstanbul Sosyolog 6 yıl önce
  • Gönül Dikici Yurtdışı İşçi 6 yıl önce
  • İlhan Sevin İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Ali Kaya Yurtdışı Memur 6 yıl önce
  • Ali B. Tunceli - 6 yıl önce
  • Nazım Y. İzmir - 6 yıl önce
  • Ömür Rezan Talar Bursa Öğrenci 6 yıl önce
  • Esma D. İstanbul - 6 yıl önce
  • Tuna A. Muş İşçi 6 yıl önce
  • Öznur Ağırbaşlı İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • İdris S. Bingöl İletişim 6 yıl önce
  • Dilek Adsan Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Şevket İ. Elazığ Emekli 6 yıl önce
  • Azad Can Muş İşsiz 6 yıl önce
  • Özgür Sahin Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Hıdır Sarıkaya Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Önder Bayındır Ankara Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Xidir Ûso Mardin Yazar 6 yıl önce
  • Ayhan Kılıç Malatya Danışman 6 yıl önce
  • Sami Tan İstanbul Yazar 6 yıl önce
  • Mete Kul Tunceli Tekniker 6 yıl önce
  • Nuri Medyali Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Mernas Mehlika Ataoğlu E. Yurtdışı Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Gülsan E. Yurtdışı Sekreter 6 yıl önce
  • Fatma Açık Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Aysel Demir Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Irfan C. Malatya Ekonomist 6 yıl önce
  • Nihal S. İzmir Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Mücahit Baran Diyarbakır Eczacı 6 yıl önce
  • Baris Kaplan Yurtdışı Esnaf 6 yıl önce
  • Nedim Basın Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Tulay Güven Antalya - 6 yıl önce
  • Mustafa N. Diyarbakır Esnaf 6 yıl önce
  • Doğan Tütmez Tunceli Öğretmen 6 yıl önce
  • Faiz Cebiroglu Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Tülay Bazancir A. Adana Esnaf 6 yıl önce
  • Mizgîn Kılıç Bingöl - 6 yıl önce
  • Tanar Catalpinar Elazığ Sanatçı 6 yıl önce
  • Mehmet Zeki Ozbey Diyarbakır Muhasebeci 6 yıl önce
  • Ali Çelik Bursa Mühendis 6 yıl önce
  • Mahmut A. Antalya Diğer 6 yıl önce
  • Pervin Septioğlu Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Maaruf Ataoğlu Bingöl - 6 yıl önce
  • Gülseren K. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • İsmail Güner Kahramanmaraş Yazar 6 yıl önce
  • Erdem Duman İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Resul Kızıldağ Ağrı Emekli 6 yıl önce
  • Nezahat Yardimci Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Berken A. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Muharrem Gundogdu İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Sevim A. Mardin Öğretmen 6 yıl önce
  • Neslişah Ertuğrul İstanbul Avukat 6 yıl önce
  • Ferhat Y. Muş Öğrenci 6 yıl önce
  • Deniz Erdogan Adana Diğer 6 yıl önce
  • Bircan Gabriel İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Çağrı A. Malatya Öğrenci 6 yıl önce
  • Halit Bulut Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Hamdullah Reşitoğlu Bitlis Mimar 6 yıl önce
  • Ali S. Hakkari Hemşire 6 yıl önce
  • Yoldas İ. Yurtdışı Bilgisayar Teknikeri 6 yıl önce
  • Semih D. Sinop Öğrenci 6 yıl önce
  • Hüsnü Yılmaz Yurtdışı Avukat 6 yıl önce
  • Sedat Oğur İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • Sedat K. Bingöl Muhasebeci 6 yıl önce
  • Hüseyin Ocak İstanbul Esnaf 6 yıl önce
  • Ertan İldan İstanbul - 6 yıl önce
  • Ahmet Önal İstanbul Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Fatma K. İzmir Muhasebeci 6 yıl önce
  • Haydar Diljen Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Songül Sönmez İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Dilara D. İstanbul - 6 yıl önce
  • Serkan Yüksekkaya Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.