Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Özlem İ. İstanbul - 6 yıl önce
  • Funda Şimşek İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Sevim Akelma Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Şahap Laçin Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Kadir U. Adıyaman Yönetici 6 yıl önce
  • Sari E. Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Gözde Can İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Kadri K. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Hasan Çakır Mersin Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Esra Seven Diyarbakır Arkeolog 6 yıl önce
  • Muhsin Muhsinolu Diyarbakır Diğer 6 yıl önce
  • Cevdet G. Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Bedirhan B. Adana Bankacı-Sigortacı 6 yıl önce
  • Seda Aram Tunceli Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Mehmet Şirin Ankara Öğretmen 6 yıl önce
  • Osman T. Bingöl - 6 yıl önce
  • Ahmet T. Yurtdışı Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Mehmet Çetkin Bingöl - 6 yıl önce
  • Serdest B. Siirt Diğer 6 yıl önce
  • Adil K. Bursa Öğretmen 6 yıl önce
  • Serhat D. Ankara Esnaf 6 yıl önce
  • Nergiz K. Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Helin T. Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Resul A. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Umut Ozan Oyur Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ensari B. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Hüseyin C. Elazığ Memur 6 yıl önce
  • İsa T. Diyarbakır Yazar 6 yıl önce
  • Murat M. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Veysi Güneri Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Ridvan İlhan Kütahya Öğrenci 6 yıl önce
  • Ali Fuat Doğuç Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Basri İ. Şırnak Öğrenci 6 yıl önce
  • Latife C. Çankırı Diğer 6 yıl önce
  • Abdunnasır Yıldız Diyarbakır Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • İzzet Dagparcasi Diyarbakır Esnaf 6 yıl önce
  • Şahin T. Ankara Mühendis 6 yıl önce
  • Nevzat Anuk Muş Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Pinar B. Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Firat Aydin Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Muhammed Çelikten Diyarbakır Mühendis 6 yıl önce
  • Vedat Saygin İstanbul Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Nilfer Akbal İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Narin B. İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Mustafa Alev Adana - 6 yıl önce
  • Özge Cengiz Aydın Mardin Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Sabahattin T. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Ali Yılmaz Diyarbakır Kimyager 6 yıl önce
  • Mıstefa Gomayıj Elazığ Ekonomist 6 yıl önce
  • Mehmet Türkan Van - 6 yıl önce
  • Mehmet Sütçü İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Piya Bahçeci Diyarbakır Doktor 6 yıl önce
  • Zeynebe Korkutata Bingöl Öğrenci 6 yıl önce
  • Turan Demir İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Eda Aydın Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet D. İstanbul Yönetici 6 yıl önce
  • Hamdullah T. Bingöl Sigortacılık 6 yıl önce
  • Ömer Faruk Bedir Sakarya İşçi 6 yıl önce
  • Raif Yaman Mardin Yazar 6 yıl önce
  • Hamza Esmer Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Cihan İpek Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Vesan Tesan Muş İşçi 6 yıl önce
  • Mehmet E. Diyarbakır Yönetici 6 yıl önce
  • Yavuz Kaya Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Ahmet Kirkan Mardin - 6 yıl önce
  • Piran B. Diyarbakır Sanatçı 6 yıl önce
  • Cafer K. Ankara Emekli 6 yıl önce
  • Burhan Ş. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Süleyman Gündüz İstanbul Memur 6 yıl önce
  • Murat D. İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • Dilek K. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Eda Tuna Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Sunay Parlakpınar Muş - 6 yıl önce
  • Guldane Bingolbali İzmir - 6 yıl önce
  • Kilic S. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Kerem Sevinç Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Ronas K. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Gül H. Ankara - 6 yıl önce
  • Mamo Tasan Konya Öğretmen 6 yıl önce
  • Fırat Cilasun İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Bengi Artuk İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Murat E. Elazığ - 6 yıl önce
  • İnan Eroğlu Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Micaz Kayalı Ankara - 6 yıl önce
  • İbrahim S. Batman Tekstil 6 yıl önce
  • Emir O. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Fatih A. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Firat Aydin Mersin Doktor 6 yıl önce
  • Ruşen Arslanargun İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Gulhat E. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Delal Kılıç Bingöl - 6 yıl önce
  • Cahit Y. Elazığ Öğretmen 6 yıl önce
  • Leylufer Ekin Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Halil Yildirim Tunceli Aşçı 6 yıl önce
  • Mehmed Siddik Kaya Yurtdışı Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Zeki Bayrak İstanbul - 6 yıl önce
  • Haci Camgöz Konya İşçi 6 yıl önce
  • Dilek Çomak Mersin - 6 yıl önce
  • Veysel Celayir Bingöl Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Kadri Paşacık Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.