Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Şaban T. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Nebahat Kazma Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Cuma Ali A. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Cengiz Çakta İzmir Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Aziz Taş Ankara Turizm 6 yıl önce
  • Zülfü G. Mersin Öğretmen 6 yıl önce
  • Müslüm Çelik Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Şerif Ar Bursa Memur 6 yıl önce
  • İlyas Batuge Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Kemal O. İstanbul Mühendis 6 yıl önce
  • Ferhat Atay İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Tuba Budak Bingöl - 6 yıl önce
  • Abdullah Zilan Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Merve Ş. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Cüneyt K. İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Engin Kurtaran İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • İnan Gülçay İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Direnç A. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Gulan B. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Serhat Gunerhan İstanbul - 6 yıl önce
  • Uğur Ayata Eskişehir Öğrenci 6 yıl önce
  • Eyyup Bulut Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Tuba A. Sivas Öğrenci 6 yıl önce
  • Haydar B. İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Deniz K. Antalya Esnaf 6 yıl önce
  • Şiyar K. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Ali Karduxos Elazığ Öğretmen 6 yıl önce
  • Bengin Biyan Kayseri Esnaf 6 yıl önce
  • Murat Ekineker Bingöl Öğretmen 6 yıl önce
  • Mehmet Yergin Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Zafer K. Ankara Memur 6 yıl önce
  • Nurettin Beltekin Mardin Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Yusuf Buzgan Ankara Avukat 6 yıl önce
  • Cevat A. Antalya Mühendis 6 yıl önce
  • Şermin Kanhan Batman Öğretmen 6 yıl önce
  • Vedat C. Şırnak Öğretmen 6 yıl önce
  • Ahmet D. Bingöl Muhasebeci 6 yıl önce
  • İbrahim Yüksel İstanbul Emekli 6 yıl önce
  • İlyas Buzğan İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Serdar Ceylan Bursa Diğer 6 yıl önce
  • Huseyn Siyabend Bingöl Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Bilal Tanrıverdi Ankara Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Mehmet Sabri Akgönül İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Sevinç Yalçın İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Ahmed Tanrıverdi Afyon Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Seda Doğan İstanbul Sekreter 6 yıl önce
  • Hasan Hanpolat Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Mehmet S. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet S. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Selinay Polat Balıkesir Emekli 6 yıl önce
  • Önder E. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Bilal Y. Bursa Öğretmen 6 yıl önce
  • Tolga Y. İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Saban Kazan Yurtdışı Sanatçı 6 yıl önce
  • Şıh Osman İpekli İstanbul Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Pinar S. Diyarbakır Muhasebeci 6 yıl önce
  • Yekda Özer Mersin Öğrenci 6 yıl önce
  • Berfin Alev Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Bawer Berşev Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Nuda Elih Yurtdışı Bilgisayar Programcı 6 yıl önce
  • Erhan G. Bingöl Avukat 6 yıl önce
  • Gonul Kaygun Yurtdışı Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Ferat B. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Yunus K. İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Sefkan Kocer İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Hikmet Gürkan Aslanca Şanlıurfa Memur 6 yıl önce
  • Hüseyin Tunç Diyarbakır Eczacı 6 yıl önce
  • Biran Gelincik Trabzon Öğrenci 6 yıl önce
  • Ahmet A. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Ferhat Sarıyıldız Kocaeli Diğer 6 yıl önce
  • Safinaz Tazedal Yurtdışı Emekli 6 yıl önce
  • Abdullah Abdunnur Ağrı - 6 yıl önce
  • Ercan Çağlayan Bingöl Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Cemil E. Diyarbakır Turizm 6 yıl önce
  • Mehmet Salih Turgut Van Memur 6 yıl önce
  • Feqîr Ahmed Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Ferhat L. Diyarbakır Doktor 6 yıl önce
  • Mustafa Özgötürücü İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Abdulhadi Musa İstanbul Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Mustafa Çiplanik Şanlıurfa Esnaf 6 yıl önce
  • Yusuf İ. Batman Öğrenci 6 yıl önce
  • Ahmet Çiçek İzmir - 6 yıl önce
  • Serkan Demir Şanlıurfa Bilgisayar Mühendisi 6 yıl önce
  • Cuma Sari Şanlıurfa Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Mahmut O. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Hikmet Alpar Mardin Öğretmen 6 yıl önce
  • Mevlüt B. Şanlıurfa Sosyolog 6 yıl önce
  • Abdurrahman M. İstanbul Esnaf 6 yıl önce
  • Herdem Ronahi İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Ramazan Turantaylak İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Harun Demirkan Ankara İşçi 6 yıl önce
  • Sedat Baran Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet E. Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Ercan Türel Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Sem A. Bingöl Memur 6 yıl önce
  • Zülküf Tangül Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Nusreddin Yılmaz Antalya Hemşire 6 yıl önce
  • Bedri Akalina Diyarbakır Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Burhan K. İstanbul - 6 yıl önce
  • Ahmet Güzel Antalya Memur 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.