Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Muhamed Sevindi Muş İletişim 6 yıl önce
  • Semra Ecer İstanbul - 6 yıl önce
  • Zuhal T. Kocaeli Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Ali Kemal E. İzmir - 6 yıl önce
  • Ergin Ürgen İstanbul - 6 yıl önce
  • Mahsum Kus Ankara - 6 yıl önce
  • Nazlıhan Doğan İstanbul Bankacı-Sigortacı 6 yıl önce
  • Ejder Aydın İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Dilayda Sönmez İstanbul Yazar 6 yıl önce
  • Ulas Danıs Muş Turizm 6 yıl önce
  • Salman K. Gümüşhane Ekonomist 6 yıl önce
  • Nofel Akyılmaz Diyarbakır Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Barış Ç. Muş Öğrenci 6 yıl önce
  • Deran A. Ankara Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Elif K. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Ömer Taşkin Manisa Mühendis 6 yıl önce
  • Hatce D. Antalya Öğretmen 6 yıl önce
  • Memo A. Ağrı - 6 yıl önce
  • Mehmet Baysal Gaziantep Öğrenci 6 yıl önce
  • Recep B. Kocaeli Öğrenci 6 yıl önce
  • Ayla Erkut Mersin Öğretmen 6 yıl önce
  • Selma Ay Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Önder Dikmen İzmir İşçi 6 yıl önce
  • Yunus Y. Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Enes Yeşilkaya İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Belkıs T. Antalya Öğrenci 6 yıl önce
  • Pelin Güvenç Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Hüseyin G. Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Mahmut Peker Diyarbakır Esnaf 6 yıl önce
  • Seher Tufan Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Zeynep A. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Gullusah Erdogan Yurtdışı Tekstil 6 yıl önce
  • İdayet Duyan Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Cesur Bozdağ Mardin Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Fahri Ç. İzmir - 6 yıl önce
  • İsmet A. Şanlıurfa Danışman 6 yıl önce
  • Özlem Yilmaz Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Fatma Evrim Cicek İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Özlem Yıldırım İstanbul Tekstil 6 yıl önce
  • Burhan T. Ağrı Memur 6 yıl önce
  • Öner Polat Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Salih Dağtekin Mersin Hemşire 6 yıl önce
  • Hüseyin Gündogan Yurtdışı Esnaf 6 yıl önce
  • Cengiz Kaya Ardahan Diğer 6 yıl önce
  • Emin U. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Açelya Akgül İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Kazım Özcan Ankara Mimar 6 yıl önce
  • Şahin A. Şanlıurfa Diğer 6 yıl önce
  • Dilan Aksun Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Halis K. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Aysel Keskin İzmir Emekli 6 yıl önce
  • Önder Kılıçoğlu Ankara Mimar 6 yıl önce
  • Kerem Can İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Gizem G. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Gülşen A. Manisa Öğrenci 6 yıl önce
  • Serap Bingöl Yurtdışı Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Çayan Yeter İstanbul Esnaf 6 yıl önce
  • Tony Montana İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Uzay Bulut Ankara - 6 yıl önce
  • Aysel Şahin İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Arzu Ulas İstanbul - 6 yıl önce
  • Ercan Emre İstanbul Diğer 6 yıl önce
  • Dilek E. İzmir - 6 yıl önce
  • Ümit Ö. Kahramanmaraş Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Cihan Çelik Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Adnan Vural Ankara - 6 yıl önce
  • Jiyan Nergiz İstanbul - 6 yıl önce
  • Özlem Mayda İzmir İşsiz 6 yıl önce
  • Aysel Gülcan Çoğan İstanbul - 6 yıl önce
  • Görkem Arslan Tunceli Öğrenci 6 yıl önce
  • Duygu Bozkurt İstanbul Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Ahmet A. Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Tülay Acar Ankara Öğretmen 6 yıl önce
  • Melek Ö. İstanbul Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Öznur K. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Nihat Toprak Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ali Aydın Çiçek İstanbul Yazar 6 yıl önce
  • Gülten E. Mersin Öğretmen 6 yıl önce
  • İsmail Karahan Şanlıurfa - 6 yıl önce
  • Aziz Ak Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Yahya H. Eskişehir Diğer 6 yıl önce
  • Burak Kılıç Eskişehir İşçi 6 yıl önce
  • Nazli T. İstanbul Yönetici 6 yıl önce
  • Zelal N. Bayburt Avukat 6 yıl önce
  • Gülten Doğruyol Ankara Hemşire 6 yıl önce
  • Sahin Y. Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Cevdet Arslan Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Umut Güzel Erzincan Öğrenci 6 yıl önce
  • Zelal G. İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Rindo Sur Yurtdışı Sanatçı 6 yıl önce
  • Garip Ozcan Yurtdışı Danışman 6 yıl önce
  • Aydın Bilgiç İzmir Muhasebeci 6 yıl önce
  • Ahmet Roni Gaziantep Asker 6 yıl önce
  • Egid Kurmanç Şırnak - 6 yıl önce
  • Deniz Sarı İstanbul Avukat 6 yıl önce
  • Fırat Güneş Kocaeli Sanatçı 6 yıl önce
  • Tuba K. Nevşehir Diğer 6 yıl önce
  • İbrahim Çaycı Şanlıurfa Esnaf 6 yıl önce
  • Mehmet Harun Şahin Diyarbakır Bilgisayar Teknikeri 6 yıl önce
  • Sedat Ş. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.