Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Ayşe B. Muş Öğrenci 6 yıl önce
  • Bazencir Bazencir Bingöl Esnaf 6 yıl önce
  • Serhat B. Bingöl Öğretmen 6 yıl önce
  • Muhamed Deza Batur Bingöl Öğrenci 6 yıl önce
  • Fuat Y. Tunceli Esnaf 6 yıl önce
  • Celal E. İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Veysi Sünük Bitlis Öğretmen 6 yıl önce
  • Mehmet Ö. Ağrı Öğrenci 6 yıl önce
  • Azad K. Bingöl Diğer 6 yıl önce
  • Abdulhakim Çiftçi Şanlıurfa İşçi 6 yıl önce
  • Mert Okay İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Erhan Sevim İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Çağrı T. Gaziantep Öğrenci 6 yıl önce
  • Oğuzhan İlbay Ankara Mühendis 6 yıl önce
  • Abdulkadir Ceylan Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Selahattin Karataş İstanbul İşçi 6 yıl önce
  • Sevda G. İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Özlem Ölçeroğlu İstanbul - 6 yıl önce
  • Emre Dursun İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Goncagül Uçar Kütahya Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet S. Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
  • Maruf Y. Yurtdışı Öğretmen 6 yıl önce
  • Mahmut Özcan Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Suzan B. Yurtdışı Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Mehmet Adıyaman Tunceli Mühendis 6 yıl önce
  • Sîyamend Mîrvanî Elazığ Yazar 6 yıl önce
  • Bekir Uzunoğlu Trabzon Serbest Meslek 6 yıl önce
  • İklim Y. İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Demet Ataç İstanbul Ev Hanımı 6 yıl önce
  • Akman Gedik Yurtdışı - 6 yıl önce
  • Aydın B. Bingöl Yönetici 6 yıl önce
  • Zeynep Yukarigöz İstanbul Aşçı 6 yıl önce
  • Hivda A. Mersin Öğrenci 6 yıl önce
  • Şahap Yeşilkaya Elazığ - 6 yıl önce
  • Mehmet Siddik Değirmen Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Asmin Uyanık Diyarbakır Memur 6 yıl önce
  • Rojda T. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Oktay Aydoğan İzmir İşçi 6 yıl önce
  • Aydın C. Şırnak Yazar 6 yıl önce
  • Meymane U. Bingöl Öğretim Elemanı 6 yıl önce
  • Rezan Rezdar Elazığ Sanatçı 6 yıl önce
  • Siberoj Sobari H. Yurtdışı Bilgisayar Teknikeri 6 yıl önce
  • Karker Meshachty Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Avjen Argeş Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Filiz Koç İstanbul Muhasebeci 6 yıl önce
  • Derya Y. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Secil Yilmaz Adana İşsiz 6 yıl önce
  • Görkem M. İstanbul - 6 yıl önce
  • Nesrin C. Erzurum İşsiz 6 yıl önce
  • Sadime Akgönül Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Davut Ç. İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • Filiz K. Diyarbakır Mimar 6 yıl önce
  • Cem T. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Barış Arslan Erzincan Öğretmen 6 yıl önce
  • İsmail Saripinar Ankara Arkeolog 6 yıl önce
  • Erdem Çavlı Hakkari Öğrenci 6 yıl önce
  • Ceren M. Eskişehir Mimar 6 yıl önce
  • Hatice Ö. Bartın Öğrenci 6 yıl önce
  • Zafer Kaya İzmir Öğrenci 6 yıl önce
  • Harun K. Elazığ Mimar 6 yıl önce
  • Dilek G. İstanbul Danışman 6 yıl önce
  • Arzu T. İstanbul Profesyonel Turist R 6 yıl önce
  • Deniz Güneş Kocaeli Memur 6 yıl önce
  • Aziz Özdemir Batman Öğretmen 6 yıl önce
  • Muğdat Ulu Şırnak Hemşire 6 yıl önce
  • Mehmet Özpamuk Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Özdal Pişkin İzmir - 6 yıl önce
  • Bora Şahinkara İzmir İşçi 6 yıl önce
  • Nilüfer Kaygun İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Zuhal K. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Tekin Çifçi Mardin Öğretmen 6 yıl önce
  • Şükran L. Tunceli Yönetici 6 yıl önce
  • Sedat Aydın Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Leyla A. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Halime Ayaz G. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Mehmet Ali E. Adana Diğer 6 yıl önce
  • Zeki Küçük Tunceli Diğer 6 yıl önce
  • Nihat Çir Bingöl Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Sevin Atay Tokat Diğer 6 yıl önce
  • Murat Yavuz A. Ankara Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Sirin D. Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Muzaffer Modanlı Şanlıurfa Muhasebeci 6 yıl önce
  • Felat K. Diyarbakır Bilgisayar Programcı 6 yıl önce
  • Aziz Tekin İstanbul Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Ümmühan Kaya İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Yasar B. Bingöl Diğer 6 yıl önce
  • Ismet Bor Bingöl - 6 yıl önce
  • Hüseyin Kapar İstanbul Memur 6 yıl önce
  • Gül K. İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Evin E. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Osman Ü. Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehemed Dimili Elazığ Serbest Meslek 6 yıl önce
  • İbrahim S. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Yusuf Çakmak İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Suzan D. Yurtdışı İşçi 6 yıl önce
  • Tuncay K. Kocaeli Mimar 6 yıl önce
  • Gökhan Y. Tekirdağ Basın-Yayın 6 yıl önce
  • Ünal Yildirim İstanbul Mimar 6 yıl önce
  • Adilcan Bal İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Şükran B. Malatya İşsiz 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.