Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.

BM EĞİTİM, BİLİM VE KÜLTÜR TEŞKİLATI UNESCO’YA
SUNULMAK ÜZERE
UNESCO TÜRKİYE MİLLİ KOMİSYONU’NA
Ankara 21.02.2014

Konu: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO’nun 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda kabul ettiği ve Türkiye’nin de 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla dahil olduğu Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi hükümleri uyarınca Kürtçenin Kırmancca (Zazaca) lehçesinin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması ve uygulanması istemi hakkında taleptir.

Genel Sunuş: Kırmancca, Kırdki, Dımıli veya Türkçe'de daha çok bilinen ismiyle Zazaca, konuşanları tarafından yöreden yöreye farklı isimlerle adlandırılan bir Kürt lehçesidir. Yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki Kürt illerinde konuşulan bu lehçenin, konuşanlarının sayısı tahminen Türkiye Kürtlerinin toplam nüfusunun % 25’i, yani 5 milyon civarındadır. Diyarbakır, Bingöl, Tunceli ağırlıklı olmak üzere Bitlis, Muş, Siirt, Adıyaman, Urfa, Sivas, Erzurum ve Erzincan illeri sınırları içerisinde meskundurlar.
Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, yayımladığı raporlarda Kırmanccayı (Zazaca), “Tehlike Altındaki Diller Atlası”na almıştır. Fakat bizat biz Kırmanclar da Kırmanccanın günden güne eriyip hayattan çekildiğini yakıcı bir şekilde görmekteyiz.
Türkiye devleti, kuruluşundan bugüne sınırları içerisinde Türkçenin dışında başka dillere yaşama şansı bırakmamıştır. Son yıllarda kimi yumuşamalar, demokratik adımlar atılmış olsa da, bunlar Türkçe dışındaki dillerin yaşaması ve gelişmesi için son derece yetersiz kalmıştır.
Diğer taraftan UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihli Genel Konferansında “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi”ni kabul etmiştir. Sözleşmenin 2. Maddesinin Birinci Fıkrası’nda çizilen çerçeve esas olmak kaydıyla, aynı maddenin 2. Fıkrasının ilk bendi “Somut olmayan kültürel mirasın aktarılmasında taşıyıcı işlevi gören dille birlikte sözlü gelenekler ve anlatımlar şeklindedir. Sözleşme, bu alanlarda beliren mirasın araştırılmasını, derlenmesini, arşiv ve dokümantasyon merkezlerinin oluşturulmasını, müzelerin kurulmasını, öğretim kurumlarında ders olarak okutulmasını, kitle iletişim araçlarında olumlu kültür değerleri olarak yer verilmesini ve kuşaklar arasında ortaya çıkan kopuklukları giderecek tarzda etkin biçimde değerlendirilmesini, temel amaçlar ve eylem planları arasında görmektedir” diyor.


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı UNESCO, 17 Ekim 2003 tarihinde Paris’te düzenlenen 32. Genel Konferansı’nda Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ni kabul etmiştir.
Türkiye, 19 Ocak 2006 tarihli ve 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla bu sürece dahil olmuş ve 27 Mart 2006 tarihinde resmen adı geçen sözleşmenin tarafı olmuştur. Ancak Türkiye taraf olduğu söz konusu UNESCO sözleşmesinin gereklerini fiili ve etkin biçimde hayata geçirebilecek mevzuat ve düzenlemeleri yapmamıştır.
Bu sebeple Kırmanca’nın (Zazaca) durumunu ve taleplerimizin UNESCO Türkiye Milli Komisyonu aracılığı ile UNESCO’nun İlgili Sözleşmenin yürütücüsü konumundaki Hükümetler Arası Komite’ye havale edilmesi elzem bir ihtiyaç halini almıştır.
UNESCO, pek çok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları yürütmektedir. Ancak UNESCO’nun Türkiye’de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmamaktadır. Kırmancca (Zazaca) için dil koruma programı uygulaması acil bir ihtiyaçtır.

Sonuç ve İstem: Başvurucular olarak bizler,

1) Kırmancca’nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının temsili listesine alınmasını

2) Kırmancca’nın dil koruma programı başta olmak üzere uygun koruma önlemlerinin alınması için Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine alınmasını

3) Yukarıdaki listelere alınmasını müteakiben ilgili tüm uluslar arası ve ulusal sözleşmeler dahilindeki mevzuat, düzenleme ve direktiflerin çıkarılmasını ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmenin hedef ve ilkelerini en iyi şekilde yansıtan program, proje ve etkinliklerin seçilerek Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetler arası Komitesi’ne önerilmesini talep ederiz.

Saygılarımızla…

  • İmza Formu
  • İmza Listesi
  • Yorumlar
  • İstatistikler
  • İsim Bulunduğu Yer Meslek Tarih
  • Mutlu Can Mardin Öğrenci K. Sahibi
  • Gözde Eylem Atalay Bursa Öğrenci 6 yıl önce
  • Güldan Yerlikaya Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Mahmut T. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Azad Dilgeş Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Hüseyin Turhalli Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ebru Altıntaş Erzincan Öğrenci 6 yıl önce
  • Huseyin E. Tunceli - 6 yıl önce
  • Özgür A. Yurtdışı Diğer 6 yıl önce
  • Dogan K. İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Fırat Çakır Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Daimi Doğan Erzincan Öğretmen 6 yıl önce
  • Serhat K. Şanlıurfa Bilgisayar Teknikeri 6 yıl önce
  • Zeynep Turhalli Bingöl Avukat 6 yıl önce
  • Husniyz Eroglu Bursa Ekonomist 6 yıl önce
  • Eylem Akgüzel İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Bedia Trabzon İstanbul İşsiz 6 yıl önce
  • Velat Ç. Diyarbakır Aşçı 6 yıl önce
  • Nevzat Benzer Bingöl Eczacı 6 yıl önce
  • Fırat D. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Gülistan T. Adıyaman Öğrenci 6 yıl önce
  • Turan Tekin Yurtdışı Bankacı-Sigortacı 6 yıl önce
  • İlayda Ece Ova Ankara - 6 yıl önce
  • İlham U. Mersin Öğrenci 6 yıl önce
  • Ahmet Y. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Özcan V. İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Kadir A. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Ramo G. Yurtdışı Öğrenci 6 yıl önce
  • Hakan Tascı Siirt Öğrenci 6 yıl önce
  • Burhan Satun İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Ekrem D. Kars Öğretmen 6 yıl önce
  • Arafin Qua Batman Öğrenci 6 yıl önce
  • Guhderz Zaradeş Şanlıurfa Arkeolog 6 yıl önce
  • Cemile Turhallı Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Muhammed Ali Dursun Adıyaman Psikolog 6 yıl önce
  • Gökçe T. Kars Öğretmen 6 yıl önce
  • Erdoğan Karakaya Elazığ Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Esra Özcan Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Mehmet Deniz Şanlıurfa Ekonomist 6 yıl önce
  • Nalin Altindag Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Bawer Arıkan Adana Öğrenci 6 yıl önce
  • Canan Erkaya İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Doga N. Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Arjin Dilek Öncel İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Çiğdem Kapan Adana Öğrenci 6 yıl önce
  • Filiz İçli İstanbul - 6 yıl önce
  • Welat M. Mardin Aşçı 6 yıl önce
  • Delil K. Batman Öğrenci 6 yıl önce
  • Hüseyin Taşçıer Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Aydın Yürük Tunceli Diğer 6 yıl önce
  • Recep Yiğitbay Şanlıurfa Öğretmen 6 yıl önce
  • Siya Zana Kayseri Öğretmen 6 yıl önce
  • Serfiraz D. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Canan Ke İzmir Öğretmen 6 yıl önce
  • Özgür Turgut Van Öğrenci 6 yıl önce
  • Ferhat Ç. İstanbul Öğretmen 6 yıl önce
  • Rohelat Aktulum Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Hemê G. Siirt İç Mimar 6 yıl önce
  • Mehmet Emin C. Mardin Öğrenci 6 yıl önce
  • Ümit Canpolat Tunceli İşçi 6 yıl önce
  • Yeliz Karaca İstanbul - 6 yıl önce
  • Eyup Çelik İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Özgür Koşar Bursa - 6 yıl önce
  • Mehmüd Nêşıte Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Zindan Fidancı Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Mesut Akman Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Serhat Talay İstanbul Sanatçı 6 yıl önce
  • Pınar K. İstanbul İşsiz 6 yıl önce
  • Mustafa Y. Aksaray Aşçı 6 yıl önce
  • Sadrettin Türkmen İzmir - 6 yıl önce
  • Hakim Marol Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Feyyaz Deniz Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Ahmet Söner Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Hayri Yaşar Diyarbakır Eczacı 6 yıl önce
  • Şahin Altuner Diyarbakır Avukat 6 yıl önce
  • Beytocan K. Mardin Diğer 6 yıl önce
  • Kadir A. Gaziantep Öğrenci 6 yıl önce
  • İbrahim Kasun Tunceli - 6 yıl önce
  • Linda K. Antalya Emekli 6 yıl önce
  • Chila Gavgasi Diyarbakır Diğer 6 yıl önce
  • Fatma Doğ İstanbul Öğrenci 6 yıl önce
  • Aram Dildar Batman - 6 yıl önce
  • Mehmet A. Diyarbakır Mühendis 6 yıl önce
  • Hesen Şer Diyarbakır - 6 yıl önce
  • Denîz Y. Malatya Serbest Meslek 6 yıl önce
  • Dilan A. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Faik Ç. Diyarbakır Öğretmen 6 yıl önce
  • Veysel Y. Diyarbakır Öğrenci 6 yıl önce
  • Selim Temo Mardin Öğretim Üyesi 6 yıl önce
  • Cafer K. Batman Öğretmen 6 yıl önce
  • Bircan Demirel Tunceli Hemşire 6 yıl önce
  • Murat Kaya Elazığ Öğrenci 6 yıl önce
  • Serkan Naryaprağı Şanlıurfa Öğrenci 6 yıl önce
  • Ayla Yalgin İstanbul - 6 yıl önce
  • Rojda Dokur Elazığ Yönetici 6 yıl önce
  • Hatun Turan Antalya - 6 yıl önce
  • Cemal Tökü İstanbul Bilgisayar Programcı 6 yıl önce
  • Vijdan A. Edirne Öğretmen 6 yıl önce
  • Nizamettin Y. Bingöl Memur 6 yıl önce
  • Osman Çiçek Bingöl Mühendis 6 yıl önce
  • Yılmaz Kanat Hakkari Öğretmen 6 yıl önce
 

Görseller

Zazaca ( Kirmancca ) İçin, Unesco'' Dan Dil Koruma Programi Uygulamasini Talep Ediyoruz.